Napięta sytuacja w Muzeum Stutthoff. Pracownicy nie chcą Marcina Owsińskiego

Przypomnijmy, że Marcin Owsiński został mianowany na pełniącego obowiązki Dyrektora Muzeum Stutthof w atmosferze rzekomej afery po odwołaniu poprzedniego Dyrektora Piotra Tarnowskiego w sposób wręcz skandaliczny na rok przed upływem jego kadencji. Za Piotrem Tarnowskim wstawili się wówczas Muzealnicy i działacze kultury z całej Polski, otwarcie krytykując działania Ministerstwa Kultury. Co najbardziej dziwne, za dyrektorem, który pełnił ta funkcję niemal 20 lat nie wstawił się nikt z władz gminy Sztutowo, Marcin Owsiński nawet nie był w stanie powiedzieć publicznie ani jednego słowa “dziękuję” swojemu wieloletniemu przełożonemu, wręcz był dumny z tego, że teraz przejmie i “poskłada placówkę”, jakby conajmniej była w stanie rozkładu.

Jak się okazało karta szybko obróciła się przeciwko Owsińskiemu, wystarczyło kilka miesięcy jego “pracy”, by z dobrze funkcjonującej placówki doprowadzić w Muzeum do otwartego konfliktu z pracownikami i napiętej atmosfery. W sprawie Owsińskiego 10 lipca został opublikowany komunikat ICOM Poland (jest częścią Międzynarodowej Rady Muzeów ICOM, która  jest największą, pozarządową, międzynarodową organizacją kulturalną w świecie), który potwierdza, że w Muzeum Stutthof od czasu powołania Marcina Owsińskiego nie dzieje się zbyt dobrze. Dodatkowo z pisma możemy się dowiedzieć, że Ministerstwo Kultury planowało powołać Owsińskiego na Dyrektora Muzeum bez przeprowadzania konkursu na pięcioletnią kadencję od 1. września 2026.

 Poniżej publikujemy pełną treść:

Stanowisko ICOM Polska w sprawie zamiaru powołania dyrektora Muzeum Stutthof w Sztutowie

Prezydium Polskiego Komitetu Narodowego ICOM (ICOM Polska) przekazało Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego opinię dotyczącą zamiaru powołania dr. hab. Marcina Owsińskiego na stanowisko dyrektora Muzeum Stutthof w Sztutowie na pięcioletnią kadencję, począwszy od 1 września 2026 r.

W przedstawionej opinii Prezydium ICOM Polska wyraziło negatywne stanowisko wobec planowanego powołania w zaproponowanym trybie i na przedstawionych warunkach.

Opinia została opracowana w oparciu o postanowienia Kodeksu Etyki ICOM dla Muzeów, publicznie dostępne informacje dotyczące pełnionych przez kandydata funkcji publicznych oraz informacje przekazane Prezydium przez pracowników Muzeum Stutthof.

Wśród najważniejszych argumentów wskazano:

• możliwość wystąpienia konfliktu interesów wynikającego z równoczesnego pełnienia funkcji przewodniczącego Rady Gminy Sztutowo oraz dyrektora państwowej instytucji kultury działającej na terenie tej gminy;
   
• zastrzeżenia wobec odstąpienia od przeprowadzenia otwartego konkursu na stanowisko dyrektora, w szczególności w okolicznościach wcześniejszej zmiany kierownictwa Muzeum oraz znaczenia tej instytucji jako miejsca pamięci o randze międzynarodowej;
   
• informacje przekazane przez pracowników Muzeum dotyczące zmian organizacyjnych oraz sytuacji wewnętrznej instytucji, które – w ocenie Prezydium – wymagają wyjaśnienia przed podjęciem decyzji o powołaniu dyrektora na pełną kadencję.

Prezydium ICOM Polska zwróciło się do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego o odstąpienie od zamiaru powołania dyrektora bez przeprowadzenia otwartej procedury konkursowej oraz o wyjaśnienie zgłaszanych przez pracowników Muzeum nieprawidłowości.

ICOM Polska podkreśla, że Muzeum Stutthof w Sztutowie jest instytucją o szczególnym znaczeniu dla zachowania pamięci o ofiarach niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego oraz dla międzynarodowego dziedzictwa pamięci. Z tego względu proces wyłaniania jego kierownictwa powinien spełniać najwyższe standardy transparentności, niezależności i zgodności z zasadami etyki muzealnej.

Pierwszym efektem działań instytucji jest komunikat Ministerstwa Kultury, które zapowiedziało ogłoszenia otwartego konkursu na Dyrektora Muzeum Stutthof. Czy Marcin Owsiński jest właściwym kandydatem na to stanowisko? Każdy może sam odpowiedzieć na to pytanie na podstawie powyższych faktów.

Do sprawy na pewno jeszcze wrócimy.